یکی از مراحل اساسی برند سازی، تعیین شخصیت یا هویت برند است. شما هم با خواندن این تیتر و جمله به احتمال زیاد به فکر فرو رفتید که با کمک آرکی تایپها باید لوگوی کسب و کار خودتان را طراحی کنید. شخصیت برند یا همان هویت برند فراتر از یک لوگو یا حتی ترکیب رنگهای آن است. در آرکی تایپ شخصیت برند از شخصیت کارکنان، نحوهی برخورد آنها با مشتریان، سبک تبلیغات، نحوهی مدیریت تا نحوهی ارائه خدمات و… را شامل میشود. برای شخصیت دادن به برندها در برندسازی از الگوها یا نمادهای مختلف و متنوعی استفاده میشود. جالب است بدانید که در طول تاریخ، بشر برای به سرانجام رساندن کارها یا حتی کسب موفقیت، مدام برای یافتن الگو در تکاپو بوده است. تلاشی که تا به امروز و ظهور دنیای دیجیتال نیز ادامه داشته است. در این مقاله قصد داریم از میان آرکی تایپها مناسبترین نماد را برای برند شما پیدا کنیم. پس با بینهایت همراه باشید.
بعد از آشنایی با مفهوم آرکی تایپ مشتاق میشوید هرچه سریعتر هویت برند خود را شکل دهید. Archetype از دو کلمه لاتین Arch و Type تشکیل شده است. برای کلمه Arch در زبان فارسی معانی زیر را در نظر گرفتهاند:
- اصالت
- قدمت
- ریشهدار بودن
- کهن
پسوند Type را هم به خوبی میشناسید که به معنی مدل، الگو، نماد است. ترکیب این دو کلمه و تشکیل آرکی تایپ باعث شده که از کهن الگو برای معنای این ترکیب در کتابهای روانشانسی جدید و ترجمه شده استفاده شود.اما اگر از بینهایت بپرسید تعریف آرکی تایپ چه خواهد بود، به پاسخ زیر خواهید رسید:
Archetype یک نماد، یک الگو، یک واژه، یک مدل که سایر الگوها و افراد، یا کاملا تقلیدی از آنها هستند یا شباهتهای بسیاری به آنها دارند. در حوزههای مختلف همچون روانشناسی، تاریخ، ادبیات، فلسفه و حتی دیجیتال مارکتینگ، کهن الگوها با یکدیگر متفاوت هستند.
با این مثال مطمئنا به راحتی معنا و مفهوم آرکی تایپ را درک خواهید کرد:
در فرهنگ و ملیت ما ایرانیها بلافاصله پس از شنیدن نام رستم، یاد نیروی بدنی قوی و قدرت انسانی خواهیم افتاد. از این رو بر روی هر فرد قوی گاها لقب رستم یا یکی از القاب این پهلوان شاهنامه را میگذارند. باید بگوییم که رستم یک آرکی تایپ است. یک کهن الگو برای نسل کنونی ما و حتی آیندگان ما. هر نمادی در هر حوزه که تبدیل به الگو شده باشد را میتوان به عنوان یک کهن الگو در نظر گرفت. یوسین بولت را شاید تا سالها یا حتی قرنهای دیگر به عنوان سریعترین مرد جهان بشناسند. از این رو بولت تبدیل به یک آرکی تایپ در حوزه ورزش و دومیدانی شده است.
تاریخ ظهور آرکی تایپ
بشر در ابتدا بصورت ناخودآگاه از طبیعت پیرامون خود برای الگو گرفتن استفاده میکرده است. از ماموت برای نیرومندی، از یوزپلنگ برای سرعت و غیره. اما این الگو گرفتن کاملا بصورت ناخودآگاه بود. همچنین پیشینیان در بسیاری مواقع بدون در نظر گرفتن Archetype به انجام برخی امور میپرداختند که در بعضی مواقع این امور با موفقیت و گاهی با شکست روبرو میشد. با گذشت قرنها بشر متوجه شد که حتی پیشینیان در زمانی که از کهن الگو برای انجام فعالیتهای خود بهره نمیبردند، باز هم به نوعی در حال تقلید از آرکی تایپها یا حتی افرادی بودند که از آرکی تایپها بهره می بردند. مانند نحوهی شنا کردن، شکار کردن و سکونت و غیره. امروزه نیز تحقیقات روانشناسی و جامعه شناسی نشان میدهد که انتخاب کهن الگو برای اهداف شخصی و فرآیندهای گروهی به یک ضرورت تبدیل شده است.
آرکی تایپ در قرن ۲۰ام به شهرت جهانی خود رسید. زمانی که کارل گوستاو یونگ در آثار به جا گذاشته از خود پیرامون روانکاوی و روانشناسی باعث ترویج و آشنایی عموم با کهن الگوها شد. بعد از کارل گوستاو یونگ، پیروان او با استفاده از نگرشهای استاد خود در مورد اساطیر یونان باستان و فلاسفهی یونانی آرکی تایپهای متعددی همچون زئوس، هرمس، هرا و … را مطرح کردند. از طرف دیگر پیتر سنگه در کتاب پنجمین فرمان خود در مورد الگوهای تاثیرگذار بر روی فرآیندها و فعالیتها، نامهایی را مطرح کرد که بر آنها عنوان آرکی تایپ را گماشت. در سال ۲۰۰۱ مارگارت مارک و کارل پیرسون، نظریه ورود کهن الگوها به دنیای برندسازی و انواع مدلهای بازاریابی را دادند و چه عجیب و حیرت انگیز که نظریهی آنها باعث پیشرفت برندها و حتی تولد برندهای پرقدرت در قرن ۲۱ام شد. بنابراین Archetype هرچند دارایی پیشینهای از دوران عصر حجر است، اما مفهومی کاملا تازه در عصر نوین بشر به خود گرفته است. بطوریکه در حال حاضر هر فرآیند یا فعالیت پیرامون برند سازی بدون داشتن شخصیت برند یا هویت برند، محکوم به شکست خواهد بود.
آرکی تایپها در فعالیتهای فردی
شاید گفتن مزایای آرکی تایپهای در فعالیتهای انفردی برای شما تکراری باشد. اما تنها برای یادآوری ذکر این نکات خالی از لطف نخواهد بود که کهن الگوها یا نمادها و الگوها به میزان گستردهای در فعالیتها، رفتار و افکار یک فرد تاثیر میگذارد. با شناخت Archetype شخصیت خودتان به راحتی میتوانید نقاط قوت و ضعف خودتان را پیدا کنید و درصدد ارتقای خصلتهای نیک یا برطرف کردن ایرادها بپردازید. البته نباید قانون جذب را هم نادیده گرفت. انتخاب نادرست آرک تایپ حتی ممکن است باعث دگرگونی شخصیت شما شود.
آرکی تایپها در برندسازی و فرآیندهای سازمانی
- برندینگ
- فروش و بازاریابی محصولات
- روحیه کار تیمی
- استخدام عوامل شرکت
- قرارگیری افراد در جای مناسب
- مدیریت کردن نیروی انسانی
- مدیریت کردن مشتریان
- انگیزشی شدن
- مذاکره و انعقاد قرارداد
- برقراری ارتباط
- تیم مشاوره بازاریابی دیجیتالی
اینها تنها گوشهای از فعالیتهای سازمانی هر کسب و کاری است که آرکی تایپها بر روی آنها بصورت مستفیم تاثیر میگذارد. با شناخت هویت برند خود به راحتی میتوانید بهترین تصمیمات را در استخدام افراد، انعقاد قراردادها، برقراری ارتباط با همکاران و جذب مشتریان کسب و کارتان داشته باشید. بی هویتی علاوه بر اینکه روحیه کار تیمی گروه شما را پایین میآورد، باعث میشود که مخاطبان شما نیز نتوانند ارتباط درست و کاملی با برند و کسب و کار شما داشته باشند. علت این موضوع سادهاست. بدون هویت برند و بدون آرک تایپ مناسب، ممکن است بدون هدف و خارج از چارچوب شروع به فعالیت کنید. همین فعالیت پراکنده و گاها از هر دری رفتن و از هر پنجره بیرون پریدن، باعث سردرگمی مخاطبان شما میشود. مخاطبان و مشتریانی که دیگر قادر به برقرار ارتباط با برند شما نیستند و احساس خود را نسبت به برند شما از دست میدهند.
کدام آرکی تایپ را برای برندسازی انتخاب کنیم؟
با آشنا شدن با انواع آرکی تایپ در دنیای برند و کسب و کار، نیمی از راه را به سلامت عبور کردیم. اما نیم دوم راه که بسیار دشوار است، از لحظهی تصمیم برای انتخاب کهن الگو تا پایان برنامهی برندسازی ادامه خواهد داشت. شاید این سوال برای شما ایجاد شود که اصلا چه نیاز به انتخاب Archetype برای کسب و کار یا برندسازی داریم؟ پاسخ سادهاست، آرکی تایپ علاوه بر مزایایی که بالا گفته شد، یک میانبر روانشناسی است که میتواند احساسات مخاطبان شما را در مشت خود بگیرد. گاهی انتخاب یک آرک تایپ نادرست برای نوع کسب و کار شما باعث تخریب ریشهای زیربنای برندسازی شما میشود. گاهی نیز لازم است چند آرکی تایپ را در کنار هم انتخاب کرد و مطابق با آنها برنامهی برندسازی را پیادهسازی کرد. در این حالت یک آرکی تایپ به عنوان آرکی تایپ اصلی و مابقی به عنوان پوشش دهنده عمل میکنند. کسب و کارها، دارای بازار فروش، احساس و رفتار مشتریان متفاوتی است. به عنوان مثال محصولات بهداشتی با آرک تایپ پرستار بسیار موفقتر است تا با آرکی تایپ ماجراجو. اما چه باید کرد تا از نیم دوم این راه نیز همراه هم به سلامتی و موفقیت گذر کنیم؟